Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, (d. 1878, Antalya – ö. 27 Mayıs 1942, İstanbul), Türkçe Kur'an tefsirlerinden birini telif etmiş din adamı, tercüman ve hattat. Okan Bayülgen'in öz dedesidir.
Hayatı
1878'de Antalya'nın Elmalı kazasında doğdu. Ailesi aslen Burdurlu olup, babası Hoca Numan Efendi'dir. Numan Efendi daha küçük yaşlardayken Burdur'un Gölhisar kazasının (Yazır Türkmenleri nce kurulmuş) Yazır köyünden ayrılarak Elmalı'ya gelmiş, tahsilini orada tamamlamış, Şeriye Mahkemesi başkâtibi olmuştur. Annesi Elmalı alimlerinden Esad Efendi'nin kızı Fatma hanımdır.Lisan bilgisi
Türkçe'nin yanında Arapça ve Farsça ile şiir yazacak kadar üst seviyede bir bilgiye sahipti. Ancak yazılarında sade bir Türkçe kullanmıştır. Bunların yanı sıra Fransızca da bilmektedir. "El-metalip ve'l-mezahip" adında Fransızcadan tercüme ettiği bir felsefe tarihi kitabı vardır..
Eğitimi
Muhammed Hamdi Yazır ilk ve ortaokul tahsilini Elmalı'da Rüşdiye Mektebinde gördü. Hafızlığını da tamamladıktan sonra, Arapça okudu ve İslami ilimler i öğrenmek için, dayısı Hoca Mustafa Sarılar Efendi ile birlikte 1895'de İstanbul'a geldi. Kayserili Mahmud Hamdi Efendi'nin Beyazıt Camii'ndeki
derslerine devam etti. Of'lu Mahmut Kamil efendiden fıkıh dersleri
aldı. Devrin ileri gelen değerli hocalarından ders görerek icâzet aldı.
Bilimsel uzmanlığı
Mekteb-i Nuvvab'a girdi ve buradan birincilikle mezun olarak kadılık icazeti aldı. 1905'ten itibaren Beyazıt Camii'nde talebelere ders vermeye başladı ve bu hizmeti 1908 yılına kadar devam etti. Bu arada Şeyhülislamlık'ta Mektubi Kalemi'ne dahil edildi. Bir yandan da Nuvvab'da ve Mülkiye Mektebi'nde ahkam-ı evkaf, Medrese-t-ül Vaizin'de fıkıh, Süleymaniye Medresesi'nde mantık derslerini okutmayı sürdürdü. 1908 yılında dersiâm oldu. Devrin ünlü hattatları Sami Efendi ve Bakkal Arif Efendi'den hat dersleri aldı. Mustafa Kemal Atatürk'ün Kur'an-ı Kerim'i ilk kez Türkçe tefsir etmesi için vazifelendirmiş Mehmet Akif Ersoy'dan sonraki ikinci kişi'dir.
Hak Dini Kur'an Dili (Kuran'ı Kerim'in Türkçe Tefsiri) ve Atatürk
Atatürk'ün Elmalı'ya yazdırdığı tefsir olup günümüzde de önde gelen
İslam alimleri tarafından da hala en güvenilir tefsir olarak kabul
edilmektedir. Atatürk'ün Diyanet İşleri Başkanlığı'na verdiği talimatı üzerine yazdırıldı. 1926'da Diyanet İşleri Riyaseti
'Kur'an'ı çağın icablarına göre yeniden tefsir edebilecek bir alim
aradı. Sonunda vazifeli talimat üzerine Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır'a
verildi. Devlet eliye yazdırılan bu tefsirle Atatürk bizzat ilgilendi.
Atatürk Şeyh Sait Ayaklanmasının
bastırıldığı, çağdaşlaşma ve modernleşme adına yapılan inkılaplara
yönelik itirazların arttığı bir devirde İslamiyet'in temel kaynağı olan Kur'an'ın
yeniden tefsir etmesini istedi. Atatürk yedi madde ile nasıl bir tefsir
istediğini ortaya koydu. Bu yedi madde daha sonra Diyanet İşleri
Riyaseti ile Elmalılı Hamdi Yazır arasında imzalanan protekole kondu.
Atatürk, Diyanet'e gönderdiği yazıda bilhassa iki maddenin üzerinde
duruyordu. Yeni tefsir 'Ehli Sünnet' itikadına ve 'Hanefi' mezhebinin
görüşlerine göre hazırlanacaktı. Diğer bir isteği de 'ibret ve nasihat
mahiyeti taşıyan ayetlerin genişçe izah edilmesi' idi. Atatürk, hüküm
içeren ayetlerin de Türk-İslam geleneği göz önünde bulundurularak
yorumlanmasını arzu ediyordu.

Hiç yorum yok:
Yorum Gönder